Joosje Bosch, kunstenaar en ontwerper van de nieuwe blokdeken

Joosje Bosch en Nicole Spaans in gesprek.

Joosje Bosch (Leiden 1996) en ik zitten aan tafel in een van de ruimten van de Stichting Leidse Deken aan het Papegaaisbolwerk. Hier zijn de werkplaats en winkel van Leidse Deken gevestigd. Kopjes thee staan dampend voor onze neuzen, achter ons het fietsweefgetouw waarop de door Joosje ontworpen blokdeken wordt geweven.

Op hoe Joosje bij Leidse Deken terechtkwam, komen we zo. Eerst hoor ik graag iets meer

over haar achtergrond.

“Al van jongs af aan ben ik bezig met creëren, met mijn handen én in mijn hoofd. Daardoor was de middelbare school voor mij een grote worsteling. Ik zat vaak te dagdromen en dat was terug te zien in mijn cijfers. Om me te motiveren mijn havodiploma te halen, nam mijn moeder me op mijn veertiende mee naar de open dag van de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Daar ging een wereld voor me open. Ik wist meteen: dit is het. Vanaf dat moment droomde ik ervan om naar een kunstacademie te gaan.”

“Die weg bleek alleen niet direct voor mij weggelegd. Uiteindelijk kwam ik via een omweg terecht op het MBO Grafisch Lyceum Rotterdam, waar ik tijdens mijn stageperiode in 2017 kunstcollectief ROEM oprichtte. Dat was mijn manier om alsnog de energie en vrijheid van een kunstacademie op te zoeken. Zeven jaar lang heb ik me daarvoor ingezet en zo bouwde ik naamsbekendheid op in de stad.”

“Inmiddels heb ik een eigen studio aan de Zandstraat 10 en werk ik veel in opdracht als grafisch ontwerper en illustrator. In 2024 kreeg ik een bijzondere opdracht, misschien wel het kantelpunt in mijn praktijk. Elk jaar vraagt de commissie Haring en Wittebrood van de 3 October Vereeniging een Leidse kunstenaar om een kunstwerk te maken voor 3 oktober. Voor het jubileumjaar van 450 jaar Leids Ontzet werd ik gevraagd en maakte ik van een Leidse Van Wijk-deken een wollen jas. In de voering verwerkte ik kritische kanttekeningen bij het feest. Gelukkig kreeg ik als kunstenaar de vrijheid om dat te doen.”

“Eigenlijk wilde ik geen afstand doen van de jas, die ik samen met mijn zieke moeder maakte. Maar Museum De Lakenhal wilde het werk graag opnemen in de collectie. Mijn moeder haalde me uiteindelijk over om de jas toch aan het museum te verkopen, onder de voorwaarde dat de opbrengst een mooie bestemming zou krijgen. Daardoor besloot ik alsnog de stap naar de kunstacademie te zetten. Met de opbrengst van de jas heb ik vervolgens een deel van mijn studie bekostigd. Sinds afgelopen september studeer ik Fine Arts aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Voor mij voelt het alsof de cirkel eindelijk rond is.”

De bijzondere jas met aan de binnenzijde de kritische noot bracht Joosje in contact met de Stichting Leidse Deken. Haar belangstelling voor de Leidse textielgeschiedenis was aangewakkerd en waar kan je die kennis beter verdiepen dan bij Leidse Deken?

“De 3 October-jas is gemaakt van een marinedeken van Van Wijk. Wol is een heerlijk materiaal om mee te werken. Tijdens het maakproces verdiepte ik me steeds meer in de geschiedenis en het ambacht van de Leidse dekennijverheid. Later volgde ik met mijn moeder ik een gratis ontwerpworkshop bij Leidse Deken en werd op slag verliefd. Overal om je heen zie je materiaal: ruwe wol, gekamde en gekaarde wol, gewassen wol, strengen wol en die heerlijke geur van vette schapenwol. Het is een omgeving waarin al mijn zintuigen aangaan. Mijn ogen begonnen ervan te glinsteren. Ook de mensen die er werken maakten indruk op me: iedereen werkt er met enorme toewijding en passie. Op zo’n plek voel je dat de geschiedenis van Leiden als textielstad niet alleen wordt bewaard, maar echt opnieuw tot leven komt.”

“Voor mij voelde het als een snoepwinkel vol geuren, kleuren, machines en ambacht. Hoewel ik veel van het grafisch ontwerpvak houd, mis ik daarin soms het tastbare. Ik verlang ernaar om materiaal echt te kunnen voelen en ermee te werken. Dat kan bij Leidse Deken. Daar móét je de wol en de draden aanraken, voelen en begrijpen om iets te kunnen maken. Juist dat fysieke contact met het materiaal spreekt me enorm aan.”

“Ik ben curator bij het Leidse eet-, drink- en kunstlokaal Vooraf en Toe. Vanuit de workshop die ik had gevolgd ontstond het idee om in de winter van 2025/26 bij Vooraf en Toe een expositie over Leidse Deken te organiseren. Vanuit dat plan groeide uiteindelijk zelfs ook het idee voor een terrasdeken. Ik vond het een grote eer dat ik gevraagd werd om deze deken te ontwerpen en bij Leidse Deken te laten produceren. Die samenwerking voelt voor mij als een droom die uitkomt.”

“In de Vooraf en Toe-deken heb ik onder andere het rood uit hun huisstijl verwerkt, een huisstijl die ik zelf ook ontwierp. Daarnaast is de deken gebaseerd op mijn favoriete deken: de iconische blokdeken van Van Wijk uit de jaren vijftig. Die werd gemaakt van restmaterialen en eigenlijk min of meer per toeval ontstond. Dat vind ik zó mooi!”

Joosje vindt de samenwerking met Leidse Deken superleuk, ze komt graag in de werkplaats. Nu is ze bezig met het ontwerpen van breipakketten, waarmee je zelf een blokdeken kan breien of haken. Voor de kleurensamenstellingen heeft Joosje zich laten inspireren door kunstwerken van onder anderen Claude Monet, Henri Matisse en Frida Kahlo. De pakketten komen binnenkort in de verkoop in de winkel en webshop van Leidse Deken.

Als er restaurants zijn die een mooie terrasdeken willen: Leidse Deken maakt ze graag in samenwerking met Joosje. Haar Vooraf en Toe-deken is binnenkort weer te koop in de winkel en webshop van Leidse Deken. Ik heb er al een aangeschaft. Wat een prachtige aanwinst!

Neem vooral eens een kijkje op de website van Joosje en van : www.joosjebosch.nl